Badania przed ciążą

Nawet jeśli czujesz się zupełnie zdrowa, to – planując ciążę – powinnaś poddać się podstawowym badaniom internistycznym i ginekologicznym. Dzięki nim będzie możliwe wykrycie schorzeń, które mogłyby wpłynąć negatywnie na płodność, zakłócić przebieg ciąży lub być groźne dla rozwijającego się płodu.

Badania podstawowe – obowiązkowe minimum

Najprostsze badania laboratoryjne – morfologia krwi i ogólne badanie moczu pozwolą lekarzowi na określenie twojego ogólnego stanu zdrowia.

Morfologia krwi

Morfologia krwi należy do podstawowych i najpowszechniej wykonywanych badań. Pozwala określić stan zdrowia badanego, wykryć zapalenia, zatrucia i wiele innych procesów chorobowych zachodzących w organizmie.

W badaniu ogólnym krwi podawane są:

wartości RBC – ilość krwinek czerwonych (określana jest zdolność przenoszenia tlenu),
wartości WBC – ilość białych krwinek (podwyższona może wskazywać na występowanie zakażenia),
hematokryt – procentowa zawartość krwinek w stosunku do pełnej krwi,
liczba płytek krwi – biorą one udział w procesie krzepnięcia krwi.

Badanie krwi zawiera także wskaźniki opisujące:

MCH – średnią zawartość hemoglobiny w krwinkach,
MCHC – średnie procentowe stężenie hemoglobiny w krwince,
MCV – średnią objętość krwinki.

Powyższe wskaźniki pomocne są w diagnostyce niedokrwistości. Badanie stężenia cukru we krwi możne posłużyć w diagnostyce cukrzycy, kwasu moczowego – w diagnostyce dny moczanowej, mocznika i kreatyniny – w ocenie funkcji nerek, enzymów wątrobowych – w ocenie wątroby, a bilirubiny – w diagnostyce chorób wątroby i dróg żółciowych.

Badanie ogólne moczu

Podczas tego badania jest wykazywana względna kwaśność, a także obecność:

krwi (krwinkomocz),
białka (albumin) – ich obecność u ciężarnej może być oznaką stanu przedrzucawkowego,
bilirubiny,
glukozy i acetonu (ciał ketonowych) – mogą wskazywać na takie choroby jak cukrzyca czy zakażenie układu moczowego.

W dalszym etapie badania mocz jest wirowany dla oddzielenia części stałych od płynu. Osad jest badany na obecność krwinek białych i bakterii, jak również krwinek czerwonych, nabłonków i różnych nieprawidłowych form komórkowych, które mogą wskazywać na choroby nerek. Jeśli występują bakterie, musi być wykonany posiew moczu. Dzięki temu dokładniej mogą być zidentyfikowane swoiste bakterie i określona ich wrażliwość na działanie antybiotyków.

Podstawowe badania laboratoryjne należy uzupełnić badaniami ginekologicznymi:

Wymaz z szyjki macicy

cytologia – informuje o obecności komórek nowotworowych lub zmianach mogących przerodzić się w nowotwór, np. nadżerce;
badanie bakteriologiczne (tzw. czystość pochwy).

USG narządu rodnego
Uwidoczni wszelkie nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu narządu rodnego, które mogą być przyczyną niepłodności.

Oznaczenie poziomu hormonów płciowych oraz hormonów tarczycy w surowicy krwi
Pozwoli wykryć zaburzenia hormonalne mogące być przyczyną późniejszego poronienia oraz powikłań w ciąży. Schorzenia takie muszą więc być bezwzględnie wyleczone przed poczęciem.

Badania dodatkowe – zalecane świadomej przyszłej mamie

Poziom przeciwciał:

przeciwko pierwotniakowi Toxoplazma gondii. Pierwotniak ten wywołuje toksoplazmozę. Jeśli zarazisz się tą chorobą, będąc w ciąży, może stać się to przyczyną toksoplazmozy wrodzonej u dziecka, może spowodować poronienie albo wady wzroku i słuchu, upośledzenie umysłowe, a nawet śmierć noworodka. Wykonaj więc badanie przeciwciał w klasie IgG jak i IgM.
przeciwko wirusowi cytomegalii (CMV). Chorobę tę wywołuje wirus (cytomegalovirus). Zwykle przebiega ona bezobjawowo, ewentualnie ma podobne objawy do tych, jakie występują przy przeziębieniu. Wykonaj badania w kierunku CMV w klasie IgG oraz IgM. Taka infekcja (gdybyś podczas choroby zaszła w ciążę lub zaraziła się nią w ciąży) może powodować wrodzoną cytomegalię u dziecka, która objawia się m.in.:
- żółtaczką,
- powiększeniem śledziony i wątroby,
- zapaleniem płuc,
przeciwko wirusowi różyczki. Różyczka to wirusowa choroba wieku dziecięcego. Jeśli nie chorowałaś na nią w dzieciństwie lub nie przeszłaś szczepień przeciwko różyczce, zbadaj poziom przeciwciał. Jeśli badanie wykaże, że nie masz odporności (wynik ujemny), powinnaś zaszczepić się przed zajściem w ciążę. Zarażenie się różyczką przez ciężarną może być przyczyną zespołu wrodzonej różyczki u dziecka, a co za tym idzie – licznych wad rozwojowych, m.in.: zaburzeń słuchu i wzroku, wad serca, zaburzeń neurologicznych, zahamowania wzrostu, ubytków kostnych, małopłytkowości, uszkodzenia wątroby i śledziony.

Grupa krwi

Przed zajściem w ciążę powinnaś wykonać badanie określające twoją grupę krwi oraz jej współczynnik Rh. Jeśli jest ujemny (Rh-), należy też oznaczyć grupę krwi i współczynnik Rh u przyszłego ojca. W przypadku gdy masz współczynnik Rh-, a twój partner – Rh+, może wystąpić tzw. konflikt serologiczny. Dzieje się tak, gdy dziecko odziedziczy dodatni współczynnik Rh ojca.

Problem w zasadzie nie występuje w pierwszej ciąży, ale uruchomiony podczas pierwszego porodu (lub poronienia, ciąży pozamacicznej i transfuzji krwi) mechanizm immunologiczny niszczenia krwinek z Rh+ jest aktywny od samego początku drugiej ciąży. Gdy do krwiobiegu matki dostają się krwinki dziecka (przenikające przez barierę łożyskową), jej system immunologiczny traktuje je jak ciała obce, które trzeba zniszczyć. Dochodzi wtedy do hemolitycznej choroby płodu, która może spowodować śmierć dziecka lub konieczność licznych transfuzji po porodzie lub transfuzji dopłodowych.

Badanie na obecność antygenu Hbs (HbsAg)

Wynik tego badania informuje, czy jesteś nosicielką wirusa żółtaczki wszczepiennej (WZW typu B). Jeśli wynik będzie dodatni, lekarz może zalecić kolejne badania. Określą one, czy jesteś jedynie nosicielką, czy też cierpisz na przewlekłe zapalenie wątroby, które należy leczyć.

Badanie na obecność wirusa HIV

Rozważ wykonanie tego badania – nawet jeśli nie jesteś w grupie ryzyka. W przypadku gdy jesteś nosicielką, możesz zostać mamą i urodzić zdrowe dziecko. Jednak twoja ciąża (a zwłaszcza poród) będzie wymagała szczególnej troski lekarza doświadczonego w prowadzeniu ciąż nosicielek tego wirusa.

Badania genetyczne

Powinnaś rozważyć konsultację w poradni genetycznej, jeśli:

ukończyłaś 35 lat i planujesz pierwszą ciążę,
w twojej lub partnera rodzinie występowały choroby genetyczne (do 4 pokolenia wstecz)
urodziłaś już dziecko z wadą genetyczną.