Nie możecie doczekać się dziecka? Kiedy iść do specjalisty?

W Polsce lekarze zwykle diagnozują niepłodność, gdy po dwóch latach regularnego współżycia bez zabezpieczenia nie dochodzi do poczęcia dziecka. Jednak na decyzję, czy i kiedy zgłosić się do specjalisty powinien mieć wpływ także stan zdrowia i wiek przyszłych rodziców. Jeśli kobieta cierpi na zaburzenia hormonalne, endometriozę, ma mięśniaki macicy, nie miesiączkuje, jej cykle są nieregularne bądź bardzo długie, powinna zgłosić się do lekarza w momencie, gdy planuje zajście w ciążę. Para młodych (20-30 lat), zdrowych ludzi ma realne szanse na naturalne poczęcie, nawet gdy ich próby są bezskuteczne od ponad roku. Jeżeli jednak obydwoje przyszli rodzice ukończyli 30 lat, powinni zasięgnąć porady lekarskiej już po pół roku nieudanych starań. Diagnostyka niepłodności, konieczność wykonania szeregu badań, a być może zabiegów, wymaga czasu, a w wypadku płodności czas nie jest sprzymierzeńcem. Kłopoty z płodnością często wynikają z nieznajomości własnego organizmu (określania momentu owulacji), stresu (np. wywołanego presją szybkiego poczęcia) i nie muszą oznaczać poważnych problemów ze zdrowiem. Dlatego nie trzeba bać się wizyty u specjalisty i nie odkładać jej w nieskończoność. Należy zacząć do ginekologa, gdyż to on, często wspólnie z endokrynologiem i andrologiem, diagnozuje i leczy niepłodność.

Rodzaje niepłodności.

Niepłodność klasyfikuje się różnie. Najczęściej w sposób następujący:

• niepłodność pierwotna – kobieta nigdy nie była w ciąży i nie udaje się jej począć dziecka;
  
• niepłodność wtórna – kobieta była w ciąży, urodziła bądź poroniła i nie może ponownie zajść w ciążę;
  
• niemożność donoszenia ciąży – nie ma kłopotów z poczęciem, ale ciąże kończą się poronieniem lub przedwczesnym porodem;
  
• niepłodność immunologiczna – polega na występowaniu przeciwciał przeciw plemnikom lub składnikom nasienia w wydzielinie dróg rodnych kobiety (lub własnych przeciwciał w ciele mężczyzny).

Co doradzi specjalista?

Z reguły winą za brak upragnionego potomstwa obarcza się kobietę. Ten sposób myślenia dotyczy zarówno potencjalnych rodziców, jak i lekarzy. Jednak problem niepłodności to sprawa obojga partnerów i dlatego do lekarza powinni zgłosić się razem. Bardzo często i u kobiety i u mężczyzny występują zaburzenia o lżejszym charakterze, ale nakładają się na siebie uniemożliwiając poczęcie. Konieczny jest dokładny wywiad, który pozwoli lekarzowi obrać dalszą metodę postępowania. Przebyte choroby, regularność cykli menstruacyjnych oraz częstotliwość i pory odbywania stosunków seksualnych – wszystko ma znaczenie. Niekiedy już na tym etapie lekarz może rozpoznać źródło problemów. Gdy nie jest to możliwe, kieruje wówczas na dodatkowe badania (prócz standardowych badań, jakie powinna wykonać każda kobieta przed ciążą), m.in.:

• analizę nasienia (spermogram) – nasienie pobiera się zwykle po 3-5 dniach
  wstrzemięźliwości; w badaniu określa się m.in..: objętość ejakulatu, liczbę plemników,
• odsetek plemników o prawidłowej ruchomości, szybkość ruchu, ich pH;
• badanie krwi na określenie poziomu hormonów kobiety;
  
• radiografię macicy i jajowodów (histerosalspinografia –HSG, uzupełniająco także histeroskopię) – określa drożność jajowodów, budowę macicy (niektóre wady anatomiczne utrudniają poczęcie lub donoszenie ciąży, np. tzw. przegroda macicy);
  
• laparoskopię - pomaga wykryć torbiele jajników, endometriozę i inne schorzenia mogące uszkodzić organy rozrodcze, niektóre przyczyny niedrożności jajowodów mogą zostać usunięte już podczas badania;
  
• badanie cech śluzu szyjki macicy po stosunku.

Najczęstszymi przyczynami niepłodności u kobiet jest niedrożność jajowodów oraz zaburzenia hormonalne; u mężczyzn – zbyt mała liczba bądź uszkodzenie plemników. U mężczyzn nieprawidłowe parametry nasienia zwykle powstają po uszkodzeniu jąder (które produkują plemniki) w wyniku, np.: urazu, zapalenia, żylaków powrózka nasiennego, chorób zakaźnych (np. świnki) i innych.

Leczenie niepłodności.

Metody leczenia niepłodności zależą przede wszystkim od jej przyczyn. Działania zmierzające do przywrócenia płodności to np.:

• leczenie farmakologiczne w przypadku zaburzeń hormonalnych lub nieprawidłowych parametrów nasienia;
  
• leczenie chorób powodujących ograniczenie płodności, np.: endometriozy, operacyjne leczenie, np.: mięśniaków macicy lub żylaków powrózka nasiennego,
• farmakoterapia stosowana w celu podtrzymania ciąży (np. w niewydolności lutealnej tzw. ciałka żółtego);
  
• psychoterapia – jest pomocna, gdy nie udaje się ustalić medycznej przyczyny niepłodności lub powoduje ona inne dodatkowe dolegliwości – silny stres, depresję.